مطالبه بازنشستگان تأمین اجتماعی برای محاسبه منصفانه عیدی بر پایه حقوق کارگران
بازنشستگان تأمین اجتماعی که سالها با تلاش خستگیناپذیر، چرخه تولید کشور را به حرکت درآوردهاند، این روزها خواستار اصلاحی در نحوه پرداخت عیدی خود هستند. آنها معتقدند که عیدی دریافتشده، در مقایسه با عیدی کارگران شاغل، ناعادلانه و غیرمنصفانه است و باید بر اساس همان معیار حقوق کارگران شاغل محاسبه گردد. این خواسته در قالب یک کارزار عمومی مطرح شده که با استقبال گسترده بازنشستگان روبرو شده است.
در حال حاضر، کارگران شاغل زیر پوشش قانون کار، عیدی خود را بر اساس ۲ تا ۳ برابر حداقل حقوق سالانه دریافت میکنند، اما این شرایط برای بازنشستگان تأمین اجتماعی برقرار نیست و آنها تنها مبلغ ثابتی به عنوان عیدی دریافت میکنند که فاصله زیادی با عدالت بیمهای دارد. این امر با مواد قانونی مندرج در قانون تأمین اجتماعی و به ویژه ماده ۳۶ آن در تناقض است و نیاز به اصلاح و بازنگری فوری دارد. در ادامه، به اهمیت موضوع، جزئیات مطالبات بازنشستگان و چارچوب قانونی پرداخت عیدی اشاره خواهیم کرد.
اهمیت اصلاح روش محاسبه عیدی بازنشستگان تأمین اجتماعی
بازنشستگان تأمین اجتماعی بخش قابل توجهی از نیروی کار و تولید کشور را تشکیل دادهاند که دهها سال خدمت کرده و در تامین رفاه خانوادههای خود نقش مهمی ایفا کردهاند. پرداخت عادلانه مزایایی مانند عیدی، نه تنها حق قانونی این قشر است بلکه به عنوان یک اصل بنیادین عدالت اجتماعی نیز تلقی میشود. در صورت عدم رعایت این عدالت، بازنشستگان با کاهش توان مالی و آسیبهای اقتصادی مواجه خواهند شد که به صورت مستقیم بر کیفیت زندگی آنها تأثیر منفی میگذارد.
از سوی دیگر، مقایسه عیدی بازنشستگان با عیدی کارگران شاغل نشان میدهد که بازنشستگان از مزایایی کمتر بهرهمند میشوند، در حالی که انتظار میرود بعد از سالها خدمت، وضعیت بهتری از لحاظ حقوق و مزایا داشته باشند. خوشبختانه این مطالبه به صورت یک کارزار ملی مطرح شده است که تلاش میکند سازمان تأمین اجتماعی و دولت را به اصلاح قوانین مربوط به پرداخت عیدی بازنشستگان ترغیب کند.
مطالبات بازنشستگان درباره عیدی و عدالت بیمهای
بازنشستگان تأمین اجتماعی و هواداران این کارزار بر این باورند که مبنای محاسبه عیدی آنها باید با کارگران شاغل برابر باشد. آنها تاکید دارند که پرداخت عیدی ثابت و محدود فعلی، مغایر با اصول عدالت بیمهای است و با ماده ۳۶ قانون تأمین اجتماعی که بر حقوق برابر بیمهشدگان تاکید دارد، در تضاد است. این بازنشستگان و فرزندانشان خواهان بازبینی فوری در سیاستهای پرداختی و تعیین مبنا به گونهای هستند که عیدی بازنشستگان بر اساس حقوق و مزایای کارگران شاغل محاسبه شود.
سازمان تأمین اجتماعی و دولت در تدوین بودجههای سالیانه موظف هستند این اصلاحات را در دستور کار خود قرار داده و زمینه اجرای عدالت در پرداخت عیدی برای بازنشستگان را فراهم آورند. برخورداری از حقوق و مزایایی برابر با کارگران شاغل، نه تنها رضایت خاطر بازنشستگان را افزایش میدهد بلکه نشان از توجه به حقوق آنان و پایبندی به قوانین و اصول عدالت اجتماعی دارد.
چارچوب قانونی و سقف قانونی پرداخت عیدی
بر اساس مقررات موجود، عیدی و پاداش پایان سال کارگران شاغل در صورت پرداخت مطابق قانون، تا سقف مشخص شده از محاسبه حق بیمه معاف میشود. این سقف معادل ۶۰ روز مزد ثابت روزانه کارگر است، البته شرط آن این است که مبلغ عیدی از ۹۰ روز حداقل مزد روزانه مصوب وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی تجاوز نکند.
مثالی از محاسبه عیدی سال ۱۴۰۴
برای درک بهتر این فرایند، اگر مزد ثابت روزانه یک کارگر در سال ۱۴۰۴ معادل ۳،۴۶۳،۶۵۶ ریال باشد، عیدی او برابر است با حاصل ضرب ۶۰ روز در این مبلغ، یعنی ۲۰۷،۸۱۹،۳۶۰ ریال. اما سقف عیدی در همین سال، بر اساس ۹۰ روز حداقل مزد روزانه مصوب وزارت کار، به مبلغ ۳۱۱،۷۱۹،۰۴۰ ریال محدود شده است و تا این رقم، پرداخت عیدی شامل کسر حق بیمه نمیشود و معاف از بیمه محسوب میگردد.
این چارچوب قانونی که برای کارگران شاغل در نظر گرفته شده، باید به طور عادلانه برای بازنشستگان تأمین اجتماعی نیز اعمال شود تا آنها نیز بتوانند از مزایای واقعی تلاش چندین ساله خود بهرهمند گردند.
جمعبندی و چشمانداز اصلاحات
بازنشستگان تأمین اجتماعی با ایجاد یک کارزار گسترده و ملموس، یک بار دیگر به ضرورت اصلاح و بهبود سیستم پرداخت عیدی خود تاکید کردهاند. خواسته اصلی آنها این است که عیدی آنان به جای پرداخت مبلغی ثابت، بر اساس مبنای حقوق و مزایای کارگران شاغل محاسبه شود تا عدالت بیمهای و حقوقی آنها حفظ گردد.
اجرای این اصلاح نه تنها به بازنشستگان کمک خواهد کرد تا زندگی با کرامتتری داشته باشند بلکه به نهادهای مسئول نیز این امکان را میدهد که سیاستهای بیمهای و رفاهی خود را با اصول عدالت و انصاف منطبق کنند. انتظار میرود در سالهای آینده، با توجه به فشارهای اجتماعی و مطالبههای معقول بازنشستگان، اصلاحاتی در بودجه و قوانین مربوط به عیدی بازنشستگان تأمین اجتماعی صورت گیرد و وضعیت فعلی که ناعادلانه ارزیابی میشود، بهبود یابد.