افزایش مبلغ کالابرگ الکترونیک برای دهکهای پایین درآمدی در مرحله پنجم
در تازهترین تحولات طرح کالابرگ الکترونیک، احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، خبر از افزایش مبلغ پرداختی این کمک رفاهی برای سه دهک اول درآمدی کشور داده است. اجرای مرحله پنجم کالابرگ که از اسفندماه ۱۴۰۳ آغاز شده، قرار است مبلغ پرداختی به خانوارهای کمدرآمد را ارتقا دهد و بدین ترتیب حمایت بیشتری از اقشار آسیبپذیر صورت گیرد.
به گفته میدری، مبلغ کالابرگ برای سه دهک پایین درآمدی از ۵۰۰ هزار تومان به ۶۲۰ هزار تومان افزایش یافته است؛ در حالی که این رقم برای دهکهای چهارم تا هفتم بدون تغییر و ثابت باقی میماند. این اقدام در چارچوب سیاستهای توزیع کالابرگ با هدف تقویت رفاه اجتماعی و کمک به توان خرید خانوارهای کمدرآمد انجام شده است.
چرا کالابرگ الکترونیک اهمیت دارد؟
کالابرگ الکترونیک ابزاری نوین برای جبران بخشی از اثرات تورمی بر زندگی مردم است که به ویژه دهکهای پایین درآمدی را هدف قرار میدهد. یکی از چالشهای اصلی اقتصاد ما در سالهای اخیر، افزایش هزینههای زندگی و کاهش قدرت خرید خانوادهها بوده است. در همین راستا، توزیع کالابرگ به عنوان راهکاری مؤثر برای حمایت معیشتی مطرح شده و اجرای مستمر آن میتواند به کاهش فشارهای اقتصادی بر اقشار آسیبپذیر کمک نماید.
اجرای مرحله پنجم این طرح با افزایش مبلغ کالابرگ نشان میدهد که دولت قصد دارد کمکهای معیشتی را به شیوهای هدفمندتر و مؤثرتر ادامه دهد. این افزایش مبلغ پرداختی به معنا تقویت حمایت از دهکهای پایین درآمدی است تا قدرت خرید آنان در برابر گرانیها حفظ شود و آسیبهای اجتماعی کاهش یابد.
اهداف و ساختار توزیع کالابرگ در سال ۱۴۰۳
قبل از مرحله پنجم، طرح کالابرگ به صورت نامنظم و بدون منابع مالی مستمر اجرا میشد؛ هرگاه بودجهای در اختیار قرار میگرفت، میان حدود ۵۹ تا ۶۰ میلیون نفر توزیع میشد. با این حال، در سیاست جدید، تلاش بر این است تا منابع مالی بهصورت مستمر تأمین شود تا بتوان برنامههای بلندمدت و متنوعی طراحی کرد و به مردم حق انتخاب بیشتری در استفاده از کالابرگ داده شود.
دو مدل اصلی برای ارائه کالابرگ
میدری به دو مدل پیشنهادی برای توزیع کالابرگ اشاره میکند. اولین مدل شامل پرداخت نقدی است که به خانوارها این امکان را میدهد تا در میان حدود ۲۵۰ تا ۲۶۰ هزار فروشگاه معتبر، کالاهای مورد نیاز خود را خریداری کنند. این روش در بسیاری از کشورهای دنیا رایج بوده و مزیت آن در ارائه آزادی انتخاب به مصرفکننده است.
مدل دوم، ارائه بستههای کالایی مشخص است که بعضی از دولتها برای سادگی و کنترل بیشتر عرضه به این روش تمایل دارند. در چارچوب سیاستهای جاری کشور، مطابق با قانون نظام جامع رفاه اجتماعی مصوب سال ۱۳۸۳، هدف اصلی توزیع کالابرگ حمایت از دهکهای پایین درآمدی است تا سهم عادلانه آنها از منابع رفاهی کشور حفظ شود.
نقش منابع مالی و ارز ترجیحی در اجرای کالابرگ
اجرای موفق طرح کالابرگ مستلزم تأمین منابع مالی پایدار است. میدری به انتقال ارز ترجیحی از تولیدکنندگان به مصرفکنندگان به عنوان یک راهکار برای تأمین مالی اشاره میکند. برای مثال، برنامه انتقال ارز ترجیحی برنج به مصرفکننده، که سالانه حدود یک میلیارد دلار ارز ترجیحی برای آن اختصاص مییابد، بهتازگی اجرا شده است.
این تغییر ساختاری در تأمین ارز ترجیحی، باعث میشود که حمایت مستقیمتری به خانوارهای کمدرآمد شود و ضریب اثرگذاری طرح کالابرگ افزایش یابد. البته این اقدام مستلزم هماهنگی و برنامهریزی دقیق است و نیازمند زمان برای اجرایی شدن کامل است.
چالشهای تأمین منابع کالابرگ و بودجه سال ۱۴۰۵
یکی از دغدغههای اصلی اجرای کالابرگ، تأمین منابع مالی پایدار برای تداوم این کمکهای رفاهی است. میدری در پاسخ به سؤالات درباره روش نهایی پرداخت کالابرگ تأکید میکند که مشکل اصلی در روش اجرا نبوده، بلکه تأمین منابع مالی بهویژه کاهش ارز ترجیحی تخصیصیافته به تولیدکنندگان، مسئله اصلی است.
همچنین منابع حاصل از افزایش قیمت بنزین به عنوان یکی از راههای تأمین مالی مطرح شده، اما تاکنون بخش قابل توجهی از این منابع اختصاص نیافته است. برآوردها نشان میدهد که حدود ۵ هزار میلیارد تومان از درآمد بنزین میتواند صرف کالابرگ شود که این رقم نسبت به بودجه کل ۳۰ هزار میلیارد تومانی کالابرگ، سهمی محدود دارد.
برنامههای آتی دولت در پرداخت کالابرگ
دولت با دستور رئیس جمهور برنامه دارد حداقل یک نوبت دیگر کالابرگ را قبل از عید یا ماه مبارک رمضان پرداخت کند. همچنین استمرار این طرح در سال ۱۴۰۵ نیز در دستور کار است، البته اجرای آن به تصویب بودجه مربوطه در مجلس بستگی دارد. این موضوع نشان میدهد که حمایت از معیشت خانوارها تصمیمی بلندمدت است اما نیازمند منابع مالی کافی و مدیریت دقیق میباشد.
نتیجهگیری
اجرای مرحله پنجم طرح کالابرگ الکترونیک و افزایش مبلغ پرداختی به دهکهای پایین درآمدی، قدم مهمی در جهت حمایت از اقشار آسیبپذیر کشور است. اهمیت این طرح به دلیل تأمین معیشت اقشار کمدرآمد، نقش آن در تقویت رفاه اجتماعی و کاهش فشار تورمی بر خانوادهها است. تحقق کامل این نیت متکی بر تأمین منابع مالی پایدار، اصلاح ساختار یارانهها و تنظیم دقیق سیاستهای اقتصادی میباشد.
به همین دلیل، توجه به همزمانی اجرای کالابرگ با انتقال ارز ترجیحی به مصرفکننده و تأمین بودجه مستمر ضروری است تا این طرح به شکلی موفق و اثرگذار ادامه یابد و بتواند مسیر ثبات اقتصادی و عدالت اجتماعی در ایران را هموارتر سازد.